विशेष प्रतिनिधी | महाराष्ट्र
महात्मा जोतीराव फुले आणि क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या जीवनकार्यावर आधारित दूरचित्रवाणी मालिका बंद होण्याच्या चर्चेमुळे राज्यभरातील सामाजिक, शैक्षणिक आणि पुरोगामी विचारांच्या नागरिकांमध्ये तीव्र भावना व्यक्त होत आहेत. सामाजिक माध्यमांवर अनेकांनी या मालिकेचे प्रसारण सुरू ठेवण्याची मागणी केली असून विविध स्तरांतून प्रतिक्रिया उमटत आहेत.
महात्मा फुले आणि सावित्रीबाई फुले यांनी स्त्रीशिक्षण, सामाजिक न्याय, अस्पृश्यता निर्मूलन, शेतकरी आणि वंचित समाजाच्या हक्कांसाठी दिलेला संघर्ष हा भारतीय समाजपरिवर्तनाच्या इतिहासातील अत्यंत महत्त्वाचा अध्याय मानला जातो. त्यामुळे त्यांच्या जीवनकार्यावर आधारित मालिका केवळ मनोरंजन नसून सामाजिक प्रबोधनाचे माध्यम असल्याचे मत अनेक नागरिक व्यक्त करत आहेत.
इतिहासाचा वारसा आणि आजचा प्रश्न
महात्मा जोतीराव फुले यांनी अंधश्रद्धा, जातीय विषमता आणि सामाजिक अन्यायाविरुद्ध आयुष्यभर लढा दिला. सावित्रीबाई फुले यांनी स्त्रीशिक्षणाचा पाया रचत शिक्षणाचा दीप प्रत्येक घरापर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न केला. अशा महामानवांच्या कार्यावर आधारित मालिका अल्पावधीत बंद होणार असल्याच्या चर्चेमुळे अनेकांना खंत वाटत आहे.
सामाजिक कार्यकर्त्यांचे म्हणणे आहे की, ऐतिहासिक आणि समाजप्रबोधनात्मक विषयांवरील कार्यक्रमांना केवळ टीआरपीच्या निकषावर न पाहता त्यांचे शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक मूल्यही विचारात घेतले पाहिजे.
कलाकारांनी भूमिका घ्यावी का?
सामाजिक माध्यमांवर काही नागरिकांनी मराठी आणि हिंदी चित्रपटसृष्टीतील नामवंत कलाकारांनी या विषयावर मत व्यक्त करावे, अशी मागणी केली आहे. मात्र कोणताही कलाकार एखाद्या मालिकेबाबत सार्वजनिक भूमिका घेईल की नाही, हा त्यांचा वैयक्तिक निर्णय असतो. त्यामुळे कोणत्याही व्यक्तीवर आरोप किंवा दबाव टाकण्याऐवजी लोकशाही मार्गाने आपली भूमिका मांडणे अधिक योग्य ठरते.
प्रेक्षकांचा प्रश्न
अनेक प्रेक्षकांचे म्हणणे आहे की, समाजसुधारकांच्या जीवनावर आधारित मालिका नवीन पिढीला इतिहासाची ओळख करून देतात. अशा मालिकांमधून विद्यार्थ्यांना आणि युवकांना सामाजिक परिवर्तनाच्या चळवळींची माहिती मिळते. त्यामुळे अशा विषयांना अधिक प्रोत्साहन मिळावे, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
वाहिनीची भूमिका महत्त्वाची
कोणतीही मालिका सुरू ठेवणे किंवा बंद करणे हा संबंधित निर्माते आणि प्रसारण संस्थांचा व्यावसायिक व प्रशासकीय निर्णय असतो. मात्र सार्वजनिक भावना, सांस्कृतिक वारसा आणि सामाजिक महत्त्व लक्षात घेऊन निर्णय घेण्याची अपेक्षा प्रेक्षकांकडून व्यक्त केली जात आहे.
समाजासाठी संदेश
महात्मा फुले आणि सावित्रीबाई फुले यांचे कार्य कोणत्याही एका समाजापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण मानवतेसाठी प्रेरणादायी आहे. त्यांच्या विचारांचा प्रसार पुस्तकांमधून, शैक्षणिक अभ्यासक्रमातून, नाटके, चित्रपट, मालिका आणि विविध माध्यमांतून सातत्याने होत राहणे ही काळाची गरज आहे.
मालिका सुरू राहो अथवा न राहो, महात्मा फुले आणि सावित्रीबाई फुले यांचा सामाजिक समता, शिक्षण आणि मानवमुक्तीचा विचार समाजात जिवंत राहणे हेच खरे महत्त्वाचे आहे.
धारदार निष्कर्ष
"एका मालिकेचा प्रश्न नाही; हा इतिहास, सामाजिक न्याय आणि परिवर्तनाच्या वारशाचा प्रश्न आहे. महात्मा फुले-सावित्रीबाई फुले यांचे कार्य जितके पडद्यावर दिसेल, तितकी नव्या पिढीची सामाजिक जाणीव अधिक समृद्ध होईल."
