उन्हाळा अजून पूर्णपणे सुरूही झाला नसताना धुळे तालुक्यातील सोनगीर आणि आसपासच्या परिसरात पाणीटंचाईने भीषण रूप धारण केले आहे. गावाला पाणीपुरवठा करणारे नळ तब्बल १२ ते १४ दिवस कोरडे राहत असल्याने नागरिक अक्षरशः पाण्यासाठी वणवण भटकताना दिसत आहेत. विशेषतः महिलांना आणि गृहिणींना पाण्यासाठी दिवसभर धावपळ करावी लागत असून ग्रामस्थांमध्ये संतापाची लाट उसळली आहे.
परिसरातील विहिरी, बोअरवेल आणि लहान जलस्रोतांची पाणीपातळी धोकादायकरीत्या खाली गेल्याने गावातील पाणीपुरवठा व्यवस्था पूर्णपणे कोलमडल्याचे चित्र आहे. दरवर्षी उन्हाळ्यात या भागात पाणीटंचाई जाणवत असली, तरी यंदा पावसाचे प्रमाण कमी राहिल्याने परिस्थिती अधिकच गंभीर झाली आहे.
गावातील अनेक भागांमध्ये नळातून पाणी येण्यासाठी नागरिकांना दोन आठवड्यांपर्यंत प्रतीक्षा करावी लागत आहे. परिणामी पिण्याच्या पाण्यासह दैनंदिन वापरासाठीही नागरिकांना मोठ्या संकटाचा सामना करावा लागत आहे.
टँकरवर अवलंबून ग्रामस्थ; आर्थिक कंबर मोडली
शासकीय पाणीपुरवठा योजनांचा वेग मंदावल्याने ग्रामस्थांना खासगी टँकरचा आधार घ्यावा लागत आहे. एका टँकरसाठी ८०० ते १००० रुपये मोजावे लागत असल्याने गरीब आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबांचे आर्थिक गणित पूर्णपणे बिघडले आहे.
ज्यांच्याकडे टँकर घेण्याचीही क्षमता नाही, ते नागरिक बैलगाडी, दुचाकी किंवा प्लास्टिक कॅन घेऊन शेतातील विहिरींवरून पाणी आणताना दिसत आहेत. काही ठिकाणी महिलांना पहाटेपासून पाण्याच्या रांगेत उभे राहावे लागत असल्याचे चित्रही समोर आले आहे.
सुलवाडे-जामफळ योजनेकडे आशेने पाहणारे गाव
सोनगीर परिसरातील पाणीप्रश्न कायमस्वरूपी सोडवण्यासाठी सुलवाडे-जामफळ उपसा सिंचन योजना ही महत्त्वाकांक्षी योजना राबवली जात आहे. या योजनेद्वारे परिसरातील ११ गावे तसेच तालुक्यातील सुमारे ५४ गावांना दिलासा मिळू शकतो, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
जर ही योजना लवकर पूर्ण होऊन पाणी सोडण्यात आले, तर परिसरातील विहिरींची पाणीपातळी वाढून पाणीटंचाई मोठ्या प्रमाणात कमी होईल, असा विश्वास ग्रामस्थ व्यक्त करत आहेत.
पशुधन आणि वन्यजीवही पाण्यासाठी भटकंतीत
पाण्याच्या टंचाईचा परिणाम केवळ माणसांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. परिसरातील नाले-ओढे कोरडे पडल्याने पशुधनासाठी पिण्याचे पाणी उपलब्ध नाही. शेतकऱ्यांना जनावरांसाठी पाणी आणणेही मोठे आव्हान बनले आहे.
तसेच पाण्याच्या शोधात काही वन्यप्राणी मानवी वस्तीकडे येत असल्याच्या घटनाही वाढत आहेत, ज्यामुळे ग्रामीण भागात भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
ग्रामपंचायतीवर निष्क्रियतेचे आरोप
ग्रामस्थांच्या मते, वेळेवर नियोजन झाले असते तर ही गंभीर परिस्थिती टाळता आली असती. पाणीटंचाईचे संकेत मिळूनही ठोस उपाययोजना करण्यात ग्रामपंचायत प्रशासन अपयशी ठरल्याचा आरोप नागरिक करत आहेत.
“१४ दिवस पाणी न आल्यावर घरात पिण्याचे पाणी कसे साठवून ठेवायचे?” असा सवाल ग्रामस्थ उपस्थित करत आहेत. नागरिकांनी तातडीने टँकरद्वारे पाणीपुरवठा, अतिरिक्त विहिरींचा वापर आणि दीर्घकालीन जलव्यवस्थापन योजना राबवण्याची मागणी केली आहे.
प्रशासनाने तातडीने हस्तक्षेप करावा – ग्रामस्थांची मागणी
सध्या सोनगीर परिसरात पाणीटंचाईचे संकट दिवसेंदिवस तीव्र होत असल्याने जिल्हा प्रशासनाने तातडीने आपत्कालीन उपाययोजना करून नियमित पाणीपुरवठा सुरू करावा, अशी मागणी ग्रामस्थांकडून होत आहे.
अन्यथा येत्या काही दिवसांत परिस्थिती आणखी बिकट होऊन पाण्यासाठी संघर्षाचे चित्र निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
