ही बाब समोर आल्यानंतर स्थानिक नागरिक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि पर्यावरणप्रेमी यांच्यात तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे. विशेषतः आगामी कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर ही स्थिती प्रशासनाच्या तयारीवर मोठे प्रश्नचिन्ह उभे करत आहे.
“८ कोटींचा प्रकल्प कुठे गेला?” – जुना मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर
माहितीनुसार, २००३-०४ च्या कुंभमेळ्याच्या वेळी रामकुंड परिसरात सुमारे ८ कोटी रुपये खर्च करून जलशुद्धीकरण प्रकल्प उभारण्यात आला होता. या प्रकल्पाचा उद्देश कुंडातील पाणी शुद्ध करून पुन्हा वापरणे आणि लाखो भाविकांमुळे होणारे प्रदूषण नियंत्रणात ठेवणे हा होता.
मात्र, काही वर्षांतच हा प्रकल्प बंद पडला. प्राथमिक कारणांमध्ये—
निर्माल्य व पूजेच्या साहित्यामुळे पाइपलाइन वारंवार चोक होणे
नियमित देखभाल व दुरुस्तीचा अभाव
प्रशासनाकडून सातत्याने दुर्लक्ष
यांचा समावेश असल्याची चर्चा आहे.
आज परिस्थिती अशी की, त्या कोट्यवधींच्या प्रकल्पाचे केवळ गंजलेले अवशेषच उभे आहेत. त्यामुळे “८ कोटींचा प्रकल्प नेमका कुठे गेला?” हा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.
घाट सुशोभीकरण vs पाण्याची दुर्दशा
महानगरपालिकेकडून सध्या घाट परिसरात मोठ्या प्रमाणात सुशोभीकरणाची कामे सुरू आहेत. लाईटिंग, दगडी बांधकाम, रंगरंगोटी यावर कोट्यवधींचा खर्च होत असला, तरी मूलभूत प्रश्न कायम आहेत.
स्थानिकांच्या मते:
अप्रक्रियित सांडपाणी अजूनही नदीत मिसळत आहे
काही सांडपाणी प्रक्रिया केंद्रे (STP) पूर्ण क्षमतेने कार्यरत नाहीत
ड्रेनेज लाईनमध्ये गळती व अनधिकृत जोडणी
यामुळे नदीच्या पाण्याची गुणवत्ता सातत्याने खालावत आहे.
“घाट सुंदर झाले, पण पाणी स्वच्छ नसेल तर उपयोग काय?” असा सवाल नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे.
सामाजिक संस्थांचा आरोप
गोदाप्रेमी सेवा समितीचे अध्यक्ष देवांग जानी यांनी तीव्र शब्दांत प्रतिक्रिया देताना म्हटले की,
“अवघ्या काही महिन्यांत प्रकल्प बंद पडला. तो आज कार्यरत असता, तर ही वेळ आली नसती. मोठमोठ्या घोषणा होतात, पण प्रत्यक्षात काहीच दिसत नाही.”
कायदेशीर प्रश्न आणि जबाबदारी
या प्रकरणात काही गंभीर कायदेशीर मुद्देही पुढे येत आहेत:
सार्वजनिक आरोग्य धोक्यात आणल्याबद्दल संबंधित यंत्रणांवर जबाबदारी निश्चित होऊ शकते
पर्यावरण संरक्षण कायद्यांतर्गत (Environmental norms) नियमभंगाची शक्यता
शासकीय निधीचा अपव्यय किंवा निष्काळजीपणाबाबत चौकशीची मागणी होऊ शकते
तथापि, या सर्व बाबींची अधिकृत चौकशी आणि निष्कर्ष येणे बाकी आहे.
पावसाळ्यात धोका वाढणार?
रामकाल पथाचे काम रखडले असल्याने येत्या पावसाळ्यात परिस्थिती आणखी बिघडण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. पावसाचे पाणी, सांडपाणी आणि कचरा यामुळे कुंडातील प्रदूषण अधिक वाढू शकते.
नागरिकांची मागणी
कुंडातील पाण्याची तातडीने स्वच्छता
बंद पडलेला जलशुद्धीकरण प्रकल्प पुन्हा सुरू करणे
सांडपाणी थेट नदीत जाणे तात्काळ थांबवणे
कुंभमेळ्यापूर्वी ठोस आणि प्रभावी उपाययोजना
निष्कर्ष:
रामकुंड आणि लक्ष्मण कुंड हे केवळ धार्मिक स्थळ नाहीत, तर लाखो भाविकांच्या श्रद्धेचा केंद्रबिंदू आहेत. मात्र सध्याची परिस्थिती ही केवळ प्रशासनाच्या निष्काळजीपणाचा परिणाम आहे का, की यामागे आणखी काही मोठं कारण आहे?
हा प्रश्न अजूनही अनुत्तरितच आहे… आणि उत्तराची वाट पाहत आहेत लाखो भाविक!
